SafarYab |™سفریاب

جزیره بکر و فراموش شده خلیج فارس؛ لارَک

شاید نامش کمتر شنیده شده باشد…جزیره ای ناشناخته که با داشتن جاذبه های فراوان در موقعیتی استثنایی در کنار جزایر قشم، هرمز و هنگام و بندر عباس در تنگه هرمز قرار دارد که می تواند مقصد توریست های فراوانی باشد. جزیره لارک سواحل شنی و مرجانی زیبایی را در بردارد و تجربه سفر به این جزیره خالی از لطف نیست.

لارَک نام جزیره ای در تنگه هرمز است که در کنار جزایر قشم و هرمز بوده و بخش مسکونی آن محدود به روستایی با جمعیت اندک است.

کسب و کار لارکی ها عمدتا صیادی است و آن ها روزی خود را از دریا بدست می آورند. برخی نیز به دامپروی سنتی که به طور غالب پروش بز است مشغولند.

در لارک وسیله نقلیه وجود ندارد. به غیر از معدود وسایل دولتی و موتور. گرداگرد لارک جاده ای خاکی بوده که با باران های شدید بخش هایی از آن تخریب شده است.

مغازه ای هم هست که اجناس خوراکی در آن قابل تهیه است، مشتری های آن هم اهالی و سربازان نیروی دریایی مستقر در جزیره هستند.

ویژگی های منحصر به فرد جزیره لارک

جزیره لارک در شرق جزیره قشم و در مدخل تنگه هرمز(جایی که روزانه کشتی های بسیار بزرگ از کنار آن می گذرند) رو به روی بندرعباس قرار دارد و فاصله آن با قشم ۱۶ کیلومتر ، با جزیره هنگام ۵۱ کیلومتر، با جزیره هرمز ۲۲ کیلومتر ، با تنب ۱۲۶ کیلومتر و با بندرعباس ۳۱ کیلومتر است.این جزیره با ۷۷ کیلومتر مربع مساحت از کوه های آتشفشان مخروطی شکل تشکیل شده است و بلندترین نقطه آن ۱۳۸متر از سطح دریا ارتفاع دارد.اکثر مردم این جزیره به صید و صیادی به وسیله ۷۰ فروند قایق و ۳ فروند لنج اشتغال دارند.آب و هوای این جزیره گرم ومرطوب است.حدود ۶ ماه از سال هوا به شدت گرم و مرطوب و در ۶ ماه دوم هوا معتدل است.زبان مردم این منطقه عربی و فارسی با لهجه ای خاص است.در جزیره لارک کشاورزی انجام نمی شود اما دامداری به صورت سنتی وجود دارد که بیش از ۳۰۰ راس دام از نوع بز آنجا نگهداری می شود و علاوه بر آن ۷۰ راس آهو و تعداد زیادی خرگوش نیز در لارک وجود دارد.آب مصرفی جزیره از طریق کشتی هفته ای ۲ بار از بندرعباس تامین می شود و برق جزیره نیز به وسیله ۲ موتور برقی که به میزان ۵/۱مگا وات آبی قدرت دارد ، تولید می شود.در این جزیره یک قلعه پرتغالی وجود دارد.همچنین آثاری از تلگرافخانه کمپانی هند شرقی در نقطه ای موسوم به "مرنه" در جزیره وجود دارد.آنچه در لارک از نقطه نظر مدنیت قابل توجه است آتشدان های سفالی از گل پخته است که به صورت گلدان های کوچک بر روی مقابر نو مردگان و جوانمردگان می گذارند و در آن آتش با ذغال افروخته ریخته و به آن کندر و اسپند اضافه کرده وشب های جمعه بر سر گور مردگان قرار می دهند.

در سواحل لارک نورهایی به رنگ آب وجود دارد که مانند ستاره ها درخشانند

اما منشاء این نور آبی کجاست. این نور آبی درخشان از ذرات بسیار کوچکی به وجود می آید. این ذرات کوچک که از خودشان نور آبی ساطع می‌کنند از دسته فیتوپلانکتون‌ها یا موجودات ریزدریایی هستند.

(فیتوپلانکتون ها موجودات بسیار ریزی هستند که با چشم غیر مسلح دیده نمی شوند و دارای کلروفیا هستند و در چرخه حیات بسیار مهم هستند)

وقتی این ذرات لمس شوند یا در مسیر شکست موج قرار بگیرند، نور آبی رنگی از خود بروز می‌دهند. وقتی موج به ساحل می‌رسد  و می‌شکند این نور آبی رنگ به روشنی قابل مشاهده است.

هر گونه فشاری به این موجودات دریایی قرار گیرد نیر همین عکس العمل را در پی داردو بنابراین ، وقتی فرد روی ساحل راه برود، در پشت سر او نوری آبی رنگ شکل می‌گیرد که بسیار خیره کننده است.

جزیره لارک در ۱۴ کیلومتری جنوب شرقی جزیره قشم قرار دارد .

چطوری بریم لارک ؟

از دو اسکله قشم می توان به لارک رسید. راه اول و مطمئن تر از اسکله ذاکری قشم با اتوبوس دریایی است و راه دوم با قایق های موتوری از اسکله دوحه قشم. فاصله دریایی از جزیره قشم تا لارک حدود ۱۰ کیلومتر است. و به لحاظ تقسیمات اداری کشوری زیر مجموعه هرمز محسوب می شود.

سایر ویژگی های جزیره :

جزیره لارک از نظر پوشش گیاهی فقیر و دارای درختچه هایی از گونه‌های گرمسیری به نام اکهور و کرت می‌باشد.
اکثر اهالی این جزیره به صیادی و غواضی مشغولند .صید در این جزیره از اول مهر ماه شروع شده و در سال حدود هشتصد تن ماهی در این جزیره صید می‌شود.
از انواع ماهی هایی که در این جزیره صید می‌شوند می‌توان به :هامور ، سرخو ، سنگسر ، مقوا و میش ماهی اشاره کرد.
در این جزیره معادنی همچون : خاک سرخ در دوازده کیلومتری جنوب باختری اسکله ، سنگ آهن ، نمک ، گوگرد و سنگ سفید نیز ساخته شده است.
استخراج و صدور خاک سرخ جزیرۀ هرمز نیز یکی از مهم‌ترین منابع درآمد اهالی است. نمک آبی و سنگ لاشه از دیگر معادن این جزیره است . 
جمعیت این جزیره بر اساس آمار سال هزار و سیصد و شصت و شش حدود چهارصد و بیست و هشت نفر بوده است.
در قسمتهای شمالی و در نزدیکی سواحل لارک خانه‌های مسکونی همراه با چندین خیابان و جاده شوسه به هم پیوسته اند که دو روستای لارک کوهی و لارک شهری را تشکیل می‌دهند .
آب آشامیدنی اهالی این جزیره بیشتر از طریق بندرعباس حمل می‌شود و همچنین آب برکه‌ها و چاه نسبت به میزان بارندگی هر سال مورد مصرف قرار می‌گیرد.
این جزیره درزمان پادشاهی شاه عباس همزمان با تصرف سایر جزایر تنگه هرمز تحت تسلط دولت ایران درآمد

ویژگی های قومی و گویش لارکی ها 

جمعیت موجود در این جزیره در حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ خانوار برآورد شده‌است. گویش بومی مردم لارک گویشی اززبان‌های فارسی‌تبار به نام کُمزاری است. این گویش در جزیرهٔ مُسَندَم ( روستای کُمزار ) عمان نیز رواج دارد.  گویش کمزاری لارک تحت تأثیر فارسی معیار رو به فراموشی است.

گویش کُمزاری یا لارکی یکی از گویش‌ها از زبان‌های ایرانی از گروه جنوب غربی است که در ایران در جزیرهلارک بدان سخن می‌رانند. کمزاری همچنین در روستای کمزار، شهر خصب و دبا در شبه جزیره مسندم (کرانه جنوبی تنگه هرمز - روبروی بندرعباس) درعمان نیز صحبت می‌شود. در لارک این زبان هنوز فرم اصلی خود حفظ نموده ولی در کمزار، خصب و دبا بعلت گستردگی استفاده از زبان عربی در اداره‌ها، مدرسه‌ها و رادیو  تلویزیون، در کمزاری تعداد زیادی واژه عربی وارد شده‌است.

در مسندم گویشوران آن ایرانی‏تباران ساحل‏نشین طایفه شحوح هستند.

مالچانووا زبان شناس معاصر بنیاد (موسسه) زبانشناسی فرهنگستان روسیه، عقیده دارد که کمزاری یکی از لهجه‌های اچمی است. با این حال کومزاری شباهت‌های زیادی نیز با گویش مینابی دارد. از دیگر ویژگی‌های کمزاری این است که برای سخنوران به گویش لری قابل فهم می‌باشد.(شاید به همین دلیل باشد که دراتنولوگ کمزاری شاخه‌ای از لری دانسته شده.

در گستره پراکندگی کمزاری در عمان عربی زبان رسمی است. ارتباط مستمر ایرانیان کُمزاری با عرب‏ها در عمان پیدایش مجموعه‌ای (بیش از ۳۰ درصد) از واژه‌های عربی در واژگان کمزاری و نیز پدیده تداخل آوایی (بیشکار از واژه کهن‏تر «پیشکار»، حین از واژه کهن‏تر «آهن» و غیره) در آواهای آن را سبب شد. در نحو کمزاری همانندی‌هایی با زبان عربی دیده می‏شود که احتمالاً به سبب رشد همگرایی این زبان‏ها است. مانند ساختارهایی با معنی «داشتن» با حرف اضافه حالت بایی: وای مه («با من») «من دارم»، مقایسه با: عربی مَعَهُ «با او» و نیز در ترکیب صفت و موصوف که در زبان عربی، صفت از لحاظ شمار و معرفه یا نکره بودن با اسم مطابقت می‏کند.

از ویژگی‏های آوایی کمزاری وجود ح حلقی و دال و ر برگشته است، که متأثر از زبان‏های خارجی (عربی، اردو) است. پدیده خاص آوایی کمزاری «ر» شدگی است، مانند: دور برای «دود»، و کرام برای «کدام» در حوزه هم‌خوان‌ها این زبان ویژگی‏های تاریخی زبان‏های ایرانی جنوب غربی را نمایان می‏سازد هم‌چون «دانستن» و «پسر» و نه «زانستن» و «پور» که از واژه‌های شمال غربی است

عناصر زبان فارسی در لارکی زیاد یافت می‌شوند ولی بعضی کمی تغییر شکل داده‌اند مانند: خانه = خانوغو، مرد = مردوکو

چند جمله کوتاه به زبان لارکی:

• پ گییا تای ؟ = از کجا می‌آیید ؟

• کییا تو خوری ؟ چه می‌خورید ؟

•  بپ تو گییا هه ؟ = پدرت کجاست ؟

•  مَ تو خاووم = من می‌خوابم.

•  مَ تو گوم = من می‌گویم.

•  مَ تو خوروم = من می‌خورم

رقص شمشیر در لارک

با ضربه های دمام حلقه در هم پیچیده مردان با لباس عربی و دشداشه های سفید مشکی یا سفید و قرمزی که به سر بسته اند،‌ به حرکت در می آید. طنین ابوالحسن مولانا با صدای امواج خلیج هميشه فارس و  صدای سنج و دمام درهم می آمیزد و خورشید را تا پشت در بدرقه می کند. از میان حلقه مردان دو جوان در حالی که دو شمشیر بر دستان دارند به میانه حلقه می آیند و با حرکات نمایشی شمشیرها را تکان می دهند. صدای چکاچک شمشیرها نیز در صداهای دیگر گره می خورد و یا الله گویان باز شمشیرها را بر هم می زنند.

 صداها یک راست ما را تا دوره های قدیم و تا نبرد امام قلی خان برای اعاده جزایر هرمز می برد.

رقص شمشیر جزیره لارک یکی از رقص های سنتی ایران است که از دیرباز در میان اعراب این جزیره رواج داشته است.

این رقص خاص مخصوص اهالی جزیره لارک است، جزیره کوچکی که در نزدیکی قشم قرار دارد. جزیره ای که اگر هوا صاف باشد می شود از قشم آن را به راحتی دید و مردم جزیره لارک اغلب ماهیگیر هستند.

«امروز این رقص در عروسی ها و جشن ها اجرا می شود و گاهگاهی نیز ارگان های دولتی، برای جشن ها و مراسم خاص یک گروه رقصنده را دعوت می کنند.»

«رقص لارک ميراثی ارزشمند که ازنسل های گذشته به ما رسید و ما هم آن را در اختیار فرزندانمان قرار می دهیم، نمی گذاریم از بین برود.»

هنوز صدای چکاچک شمشیر و یا علی مولانا حسین مردان می آید. در پس زمینه ای از تاریک و روشن خلیج فارس و در میانه برق شمشیرها،‌ پرچم سه رنگ ایران به اهتزاز در آمده است.

قلعه پرتغالی های جزیره لارک

قلعه لارک واقع در بخش هرمز از توابع شهرستان قشم و از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. این قلعه در جزیره لارک واقع می‌باشد. این بنا که مربوط به دوره تسلط پرتغالی‌ها براین جزیره است و هم‌زمان با دوره صفویه می‌باشد .

قلعه پرتغالی های جزیره لارک از ساختمان های مهم این جزیره است که با سنگ ساخته شده و در گذشته جایگاه مهمی داشته و اینک با بی توجهی کامل رها شده و شاید محل نگهداری دام شده باشد.

در حدود کمتر از ۴ کیلومتری روستا، برج فانوس دریایی در کنار ساحل خودنمایی میکند. چند آلاچیق هم در کنار این ساحل شنی قرار دارد،حضور خانواده ها و گروه های قشمی برای صرف ناهار و تفریح در لارک ناشی از خلوتی، پاکیزگی، و ساحل ترتمیز مناسب شنا است.

 منابع: 

afracamp.ir

jazireh1.blogfa.com

tishineh.com